على اكبر دهخدا

1150

امثال و حكم ( فارسى )

نظير : سخن را نيوشنده بايد نخست * گهر بىخريدار نايد درست . رجوع به : مستمع صاحب سخن را . . . ، شود . فى التأخير آفات . تمثل . بنفشه با شقايق در مناجات * فلك ميگفت فى التأخير آفات . نظامى . بفتراك ار همى بندى خدا را زود صيدم كن * كه آفتهاست در تأخير و سالك را زيان دارد . حافظ . زبان بربند بارى زين خرافات * بخيز از جا كه فى التاخير آفات . جامى . تعلل به كار جهان كى رواست * كه تأخير را فتنه‌ها در قفاست . از خزان و بهار كاشف شيرازى . نظير : درنگى نه و الا بود مرد جنگ . فردوسى . رب ريث يعقب فوتا . رجوع به : از امروز كارى . . . ، شود . فى الصيف ضيعت اللبن . فى النصح لسع العقارب . رجوع به : الحق مر ، شود . فى اى قلب يجمع العشق و السر * ( عشقت و قلبى ضاع فى العشق سره و . . . ) فى تقلب الاحوال تعلم جواهر الرجال . فى حلالها حساب و فى حرامها عقاب . فيض حق هرجا كه مردى ديد رخت آنجا كشيد * ( . . . شاه دين هرجا كه تختى ديد رخت آنجا نهاد . ) سيد حسن غزنوى . فيض روح القدس ار باز مدد فرمايد * ديگران هم بكنند آنچه مسيحا ميكرد . حافظ . نظير : دولت اگر سلسله جنبان شود * مور تواند كه سليمان شود . فيض صبح وطن از شام غريبان مطلب * ( صائب از هند مجو عشرت اصفاهانرا ) صائب . فى كل قلب شغل . على عليه السلام . فيل چون در وحل فروماند * جز بفيلان برون نيارندش . فيل خواب هندستان ، ( يا ) هندستان ديده . تمثل : و آگهى نه كه پيل چون مستان * ديد خوابى و شد بهندستان . نظامى . زانكه پيلم ديد هندستان بخواب * از خراج اميد برد و شد خراب . مولوى . خواب‌ديده فيل تو هندوستان * كه رميدستى ز حلقهء دوستان . مولوى . فيل بايد تا چو خسبد اوستان * خواب بيند خطهء هندوستان . مولوى . ديده نابينا و دل چون آفتاب * همچو پيل ديده هندستان بخواب . مولوى .